{"id":118,"date":"2021-12-08T15:24:12","date_gmt":"2021-12-08T14:24:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.czapski.cz\/?page_id=118"},"modified":"2021-12-22T14:15:36","modified_gmt":"2021-12-22T13:15:36","slug":"zycie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/pl\/zycie\/","title":{"rendered":"\u017bycie"},"content":{"rendered":"\n

\u0160\u00edma, Orwell, Camus, Malraux, de Gaulle, Mauriac, Maritain, Misia Sert, Picasso, Nabokov, Lesier\u2026 \u00a0\u2013 to tylko niekt\u00f3re\u00a0 nazwiska zwi\u0105zane z osob\u0105 polskiego malarza, kt\u00f3ry ponad 50 lat swego \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 we Francji, 13 lat w niepodleg\u0142ej Polsce, a urodzi\u0142 si\u0119 w Pradze.<\/h3>\n\n\n\n

Polski malarz, rysownik, pisarz, eseista, krytyk, \u017co\u0142nierz, ocalony z oboz\u00f3w sowieckich w 1941 roku.<\/p>\n\n\n\n

Urodzi\u0142 si\u0119 w 1896 w Pradze, zmar\u0142 w 1993 w Le Mesnil-le-Roi, we Francji i tam zosta\u0142 pochowany na miejscowym cmentarzu.<\/p>\n\n\n\n

Dzieci\u0144stwo sp\u0119dzi\u0142 w maj\u0105tku na terenach dzisiejszej Bia\u0142orusi, wtedy, w latach 1896 \u2013 1918 by\u0142y to ziemie polskie pod zaborem rosyjskiego. Ojciec Polak, Matka Austriaczka. Pochodzi\u0142 z hrabiowskiej rodziny, cho\u0107 tytu\u0142u tego nigdy nie u\u017cywa\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Uczy\u0142 si\u0119 w szko\u0142ach rosyjskich w Petersburgu, studiowa\u0142 na wydziale prawa. Po rewolucji bolszewickiej osiad\u0142 w niepodleg\u0142ej Rzeczpospolitej, w Warszawie i Krakowie, bo maj\u0105tek rodzinny zagrabili bolszewicy. Straci\u0142 dom rodzinny w Przy\u0142ukach .<\/p>\n\n\n\n

Studiowa\u0142 przez kr\u00f3tki czas na Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Warszawie, kontynuowa\u0142 nauk\u0119 od 1921 roku w Krakowie w pracowni prof. J\u00f3zefa Pankiewicza, kt\u00f3ry \u2013 przebywaj\u0105c przez d\u0142ugi czas we Francji przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z Pierrem Bonnardem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Komitet Paryski (kapisti): J\u00f3zef Czapski, J\u00f3zef Jarema, Seweryn Boraczok, Tadeusz P. Potworowski, Jacek Puget, Zygmunt Waliszewski, Artur Nacht-Samborski, Jan Cybis, Hanna Rudzka Cybisowa, Tytus Czy\u017cewski. Krak\u00f3w, 1923-1924. Papier fotograficzny, 12,6\u00d716,5 cm, nr. inw. MNK VIII-rkps.2414\/5.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W 1923 Czapski z kolegami za\u0142o\u017cy\u0142 grup\u0119 malarsk\u0105 o nazwie \u201eKapi\u015bci\u201d i w 1924 roku wyjecha\u0142 z nimi do Pary\u017ca, by tam ogl\u0105da\u0107 malarstwo w muzeach, ogl\u0105da\u0107 balety rosyjskie, ch\u0142on\u0105\u0107 nowe pr\u0105dy w sztuce, ale te\u017c pracowa\u0107, jako rysownik w \u017curnalach z mod\u0105. Pozna\u0142  w\u00f3wczas wielu intelektualist\u00f3w m.in. Andr\u00e9 Malraux, Fran\u00e7ois Mauriaca i Jacques\u2019a Maritaina. Odkry\u0142 dla siebie proz\u0119 Marcela Prousta. Pokaza\u0142 po raz pierwszy we Francji swoje obrazy na wystawie zbiorowej kapist\u00f3w w Galerie Zak w Pary\u017cu. Odwiedza\u0142 regularnie w mieszkaniu przy rue Constantine Misi\u0119 Sert, kt\u00f3ra by\u0142a muz\u0105 Renoira, Henri de Toulouse-Lautreca, F\u00e9lixa Vallottona, Pierre\u2019a Bonnarda i \u00c9douarda Vuillarda) oraz natchnieniem pisarzy (Prousta, Cocteau, Mallarm\u00e9, Apollinaire\u2019a). Znajoma kompozytor\u00f3w (Claude\u2019a Debussyego, Maurice\u2019a Ravela i Igora Strawi\u0144skiego, Karola Szymanowskiego) postanowi\u0142a pom\u00f3c kapistom. Czapski pozna\u0142 w\u00f3wczas wybitne osoby \u015bwiata kultury: Jean Cocteau, Siergieja Diagilewa i jego tancerzy: Ni\u017cy\u0144skiego, Balanchine\u2019a, Lifara. Jego bliski znajomy Daniel Hal\u00e9vy opowiada\u0142 mu o Degasie.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1924-1935 polski malarz cz\u0119sto przebywa\u0142 we Francji, za\u015b po II wojnie \u015bwiatowej, ocalony z oboz\u00f3w sowieckich, nie m\u00f3g\u0142 ju\u017c wr\u00f3ci\u0107 do Polski, Polski komunistycznej. Jego nazwisko znalaz\u0142o si\u0119 na li\u015bcie nazwisk zakazanych.<\/p>\n\n\n\n

Pozosta\u0142 wi\u0119c we  Francji i zamieszka\u0142 najpierw w Pary\u017cu, potem w Maisons-Laffitte, przy 1 avenue Corneille, by w 1954 roku osi\u0105\u015b\u0107 na sta\u0142e w domu przy 91, avenue de Poissy w Le Mesnil-le-Roi \u2013 siedzibie wydawnictwa Instytut Literacki.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
J\u00f3zef Czapski, Jan Cybis, Hanka Rudzka (p\u00f3\u017aniej Cybisowa), Dorota (Dosia) Berlinerblau-Seydenmannowa, Artur Nacht-Samborski, Maria Czapska. Pary\u017c, 1925. papier fotograficzny, 8\u00d713,1 cm, nr. inw. MNK VIII-rkps.2414\/7<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Tu w niewielkim pokoju mia\u0142 swoj\u0105 pracowni\u0119 i sypialni\u0119. Zafascynowany malarstwem, Cezanne\u2019a, van Gogha, uwielbia\u0142 Pierra Bonnarda. Jego mistrzowie ekspresji to Chaim Soutine, Nicolas de St\u00e4el, Max Beckmann. Mia\u0142 wielu mistrz\u00f3w, kt\u00f3rych ceni\u0142. Nie spos\u00f3b ich wszystkich wymieni\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Przez ponad 50 lat chodzi\u0142 ulicami Francji i szkicowa\u0142, i malowa\u0142. Obserwowa\u0142 \u017cycie codzienne w Pary\u017cu. Jego obrazy ukazuj\u0105 Salle de Pleyell, teatry (m.in. Odeon) we Francji, aktor\u00f3w, kt\u00f3rych zna\u0142 i kt\u00f3rzy zamawiali u niego obrazy: jak cho\u0107by Madeleine Renaud, Pierre Vial\u2026 Zachowa\u0142y si\u0119 rysunki z Michaelem Londsdale, kt\u00f3rego ogl\u0105da\u0142 m.in. w sztuce Matka, Witkacego. W jego dziennikach, kt\u00f3rych zachowa\u0142o si\u0119 ponad 270 w archiwum,  znajdujemy portrety George Orwella, Edith Piaf, Genera\u0142a Charlesa de Gaulla, Val\u00e9ry Giscard d’Estaing, Andr\u00e9 Malraux i wielu osobisto\u015bci \u015bwiatowej rangi.<\/p>\n\n\n\n

Andr\u00e9 Malraux pozna\u0142 w latach trzydziestych XX wieku w salonie u Daniela Hal\u00e9vy. Autor La Condition humaine<\/em> kupi\u0142 obrazy Czapskiego ju\u017c po wojnie, gdy by\u0142 ministrem kultury. Dzi\u0119ki niemu polski malarz pozna\u0142 wielu dyplomat\u00f3w i urz\u0119dnik\u00f3w rz\u0105du Francji, kt\u00f3rzy pomagali Polakom w czasie, gdy Polsk\u0105 – po II wojnie \u015bwiatowej – rz\u0105dzili komuni\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Obrazy i rysunki Czapskiego znajduj\u0105 si\u0119 w wielu prywatnych i pa\u0144stwowych  kolekcjach w Czechach, Anglii, Polsce, Francji, Szwajcarii, Kanadzie, Japonii, Stanach Zjednoczonych, Belgii, Niemczech, w krajach Ameryki Po\u0142udniowej.<\/p>\n\n\n\n

Warto wspomnie\u0107 prywatn\u0105 kolekcj\u0119, Gilles\u2019a de Boisgelin, licz\u0105c\u0105 ponad 23 dzie\u0142, kt\u00f3r\u0105 dzisiaj mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w przepi\u0119knym Pa\u0142acu w Kurozw\u0119kach. Ten dyplomata francuski o\u017ceniony z Polk\u0105, Jolant\u0105 z Wa\u0144kowicz\u00f3w, c\u00f3rk\u0105 polskiego dyplomaty go\u015bci\u0142 w swoim domu wielu Polak\u00f3w i wpiera\u0142 ich, w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki znajomo\u015bci z Czapskim.<\/p>\n\n\n\n

Warto wej\u015b\u0107 poprzez obrazy Czapskiego do bar\u00f3w, kawiarni, restauracji, sal koncertowych i zobaczy\u0107 wiele miejsc jego oczami. Wra\u017cliwy na los cz\u0142owieka, cz\u0119sto zatrzymywa\u0142 w nietypowych kadrach malarskich \u017cycie biednych, ubogich, \u017cycie ulicy… Poch\u0142ania\u0142y go twarze starych kobiet. W nich widzia\u0142 trud \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Pod\u0105\u017caj\u0105c za my\u015bl\u0105 C\u00e9zanne\u2019 a \u2013 uwielbia\u0142 malowa\u0107 natur\u0119, kt\u00f3ra go otacza\u0142a. Pejza\u017ce nadmorskie, pola, wiejskie drogi, ale tak\u017ce zwierz\u0119ta stawa\u0142y si\u0119 bohaterami jego szkic\u00f3w, obraz\u00f3w. Zatraca\u0142 si\u0119 w naturze, jak jego mistrz Paul C\u00e9zanne.<\/p>\n\n\n\n

Zafascynowany malarstwem holenderskim \u201epi\u0142owa\u0142 martwe natury\u201d, kt\u00f3re pozwala\u0142y mu \u0107wiczy\u0107 warsztat, \u0142\u0105czy\u0107 r\u0119k\u0119 z okiem w oczekiwaniu na ol\u015bnienie, wizj\u0119\u2026<\/p>\n\n\n\n

El\u017cbieta Skoczek, dyrektor Festiwalu J\u00f3zefa Czapskiego w Polsce<\/sup><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0160\u00edma, Orwell, Camus, Malraux, de Gaulle, Mauriac, Maritain, Misia Sert, Picasso, Nabokov, Lesier\u2026 \u00a0\u2013 to tylko niekt\u00f3re\u00a0 nazwiska zwi\u0105zane z osob\u0105 polskiego malarza, kt\u00f3ry ponad 50 lat swego \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 we Francji, 13 lat w niepodleg\u0142ej Polsce, a urodzi\u0142 si\u0119 w Pradze. Polski malarz, rysownik, pisarz, eseista, krytyk, \u017co\u0142nierz, ocalony z oboz\u00f3w sowieckich w 1941… Pokra\u010dovat ve\u00a0\u010dten\u00ed \u017bycie<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-118","page","type-page","status-publish","hentry","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/118","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=118"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/118\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":335,"href":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/118\/revisions\/335"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}