{"id":78,"date":"2021-12-06T11:49:17","date_gmt":"2021-12-06T10:49:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/jozef-czapski-prazsky-rodak-malir-a-spisovatel-polski\/"},"modified":"2024-01-15T11:23:19","modified_gmt":"2024-01-15T10:23:19","slug":"jozef-czapski-urodzony-w-pradze-malarz-i-pisarz","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/pl\/jozef-czapski-urodzony-w-pradze-malarz-i-pisarz\/","title":{"rendered":"J\u00f3zef Czapski: Urodzony w Pradze, malarz i pisarz"},"content":{"rendered":"\n
\n

\u0160\u00edma, Orwell, Camus, Malraux, de Gaulle, Mauriac, Maritain, Misia Sert, Picasso, Nabokov, Lesier \u2026  \u2013 to tylko niekt\u00f3re  nazwiska zwi\u0105zane z osob\u0105 polskiego malarza, kt\u00f3ry ponad 50 lat swego \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 we Francji, 13 lat w niepodleg\u0142ej Polsce, a urodzi\u0142 si\u0119 w Pradze.<\/h4>\n\n\n\n

Polski malarz, rysownik, pisarz, eseista, krytyk, \u017co\u0142nierz, ocalony z oboz\u00f3w sowieckich w 1941 roku.<\/p>\n\n\n\n

Urodzi\u0142 si\u0119 w 1896 w Pradze, zmar\u0142 w 1993 w Le Mesnil-le-Roi, we Francji i tam zosta\u0142 pochowany na miejscowym cmentarzu.<\/p>\n\n\n\n

Dzieci\u0144stwo sp\u0119dzi\u0142 w maj\u0105tku na terenach dzisiejszej Bia\u0142orusi, wtedy, w latach 1896 \u2013 1918 by\u0142y to ziemie polskie pod zaborem rosyjskiego. Ojciec Polak, Matka Austriaczka. Pochodzi\u0142 z hrabiowskiej rodziny, cho\u0107 tytu\u0142u tego nigdy nie u\u017cywa\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Uczy\u0142 si\u0119 w szko\u0142ach rosyjskich w Petersburgu, studiowa\u0142 na wydziale prawa. Po rewolucji bolszewickiej osiad\u0142 w niepodleg\u0142ej Rzeczpospolitej, w Warszawie i Krakowie, bo maj\u0105tek rodzinny zagrabili bolszewicy. Straci\u0142 dom rodzinny w Przy\u0142ukach .<\/p>\n\n\n\n

Studiowa\u0142 przez kr\u00f3tki czas na Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Warszawie, kontynuowa\u0142 nauk\u0119 od 1921 roku w Krakowie w pracowni prof. J\u00f3zefa Pankiewicza, kt\u00f3ry \u2013 przebywaj\u0105c przez d\u0142ugi czas we Francji przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z Pierrem Bonnardem.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1924-1935 polski malarz cz\u0119sto przebywa\u0142 we Francji, za\u015b po II wojnie \u015bwiatowej, ocalony z oboz\u00f3w sowieckich, nie m\u00f3g\u0142 ju\u017c wr\u00f3ci\u0107 do Polski, Polski komunistycznej. Jego nazwisko znalaz\u0142o si\u0119 na li\u015bcie nazwisk zakazanych.<\/p>\n\n\n\n

Wspominaj\u0105c czas, kiedy by\u0142 wi\u0119\u017aniem oboz\u00f3w sowieckich w latach 1939-1941, pisa\u0142: <\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\n
\n

„Codzienne rysowanie z\u0142ym o\u0142\u00f3wkiem, na okropnym jak wata papierze, to by\u0142 m\u00f3j ratunek.“<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Pozosta\u0142 wi\u0119c we Francji i zamieszka\u0142 najpierw w Pary\u017cu, potem w Maisons-Laffitte, przy 1 avenue  Corneille, by w 1954 roku osi\u0105\u015b\u0107 na sta\u0142e w domu przy 91, avenue de Poissy w Le Mesnil-le-Roi \u2013 siedzibie wydawnictwa Instytut Literacki.<\/p>\n\n\n\n

Tu w niewielkim pokoju mia\u0142 swoj\u0105 pracowni\u0119 i sypialni\u0119. Zafascynowany malarstwem, Cezanne\u2019a, van Gogha, uwielbia\u0142 Pierra Bonnarda. Jego mistrzowie ekspresji to Chaim Soutine, Nicolas de St\u00e4el, Max Beckmann. Mia\u0142 wielu mistrz\u00f3w, kt\u00f3rych ceni\u0142. Nie spos\u00f3b ich wszystkich wymieni\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Przez ponad 50 lat chodzi\u0142 ulicami Francji i szkicowa\u0142, i malowa\u0142. Obserwowa\u0142 \u017cycie codzienne w Pary\u017cu. Jego obrazy ukazuj\u0105 Salle de Pleyell, teatry (m.in. Odeon) we Francji, aktor\u00f3w, kt\u00f3rych zna\u0142 i kt\u00f3rzy zamawiali u niego obrazy: jak cho\u0107by Madeleine Renaud, Pierre Vial\u2026 Zachowa\u0142y si\u0119 rysunki z Michaelem Londsdale, kt\u00f3rego ogl\u0105da\u0142 m.in. w sztuce Matka, Witkacego. W jego dziennikach, kt\u00f3rych zachowa\u0142o si\u0119 ponad 270 w archiwum,  znajdujemy portrety George Orwella, Edith Piaf, Genera\u0142a Charlesa de Gaulla, Val\u00e9ry Giscard d’Estaing, Andr\u00e9 Malraux i wielu osobisto\u015bci \u015bwiatowej rangi.<\/p>\n\n\n\n

Andr\u00e9 Malraux pozna\u0142 w latach trzydziestych XX wieku w salonie u Daniela Hal\u00e9vy. Autor La Condition humaine<\/em> kupi\u0142 obrazy Czapskiego ju\u017c po wojnie, gdy by\u0142 ministrem kultury. Dzi\u0119ki niemu polski malarz pozna\u0142 wielu dyplomat\u00f3w i urz\u0119dnik\u00f3w rz\u0105du Francji, kt\u00f3rzy pomagali Polakom w czasie, gdy Polsk\u0105 – po II wojnie \u015bwiatowej – rz\u0105dzili komuni\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Warto wej\u015b\u0107 poprzez obrazy Czapskiego do bar\u00f3w, kawiarni, restauracji, sal koncertowych i zobaczy\u0107 wiele miejsc jego oczami. Wra\u017cliwy na los cz\u0142owieka, cz\u0119sto zatrzymywa\u0142 w nietypowych kadrach malarskich \u017cycie biednych, ubogich, \u017cycie ulicy… Poch\u0142ania\u0142y go twarze starych kobiet. W nich widzia\u0142 trud \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Pod\u0105\u017caj\u0105c za my\u015bl\u0105 C\u00e9zanne\u2019a \u2013 uwielbia\u0142 malowa\u0107 natur\u0119, kt\u00f3ra go otacza\u0142a. Pejza\u017ce nadmorskie, pola, wiejskie drogi, ale tak\u017ce  zwierz\u0119ta stawa\u0142y si\u0119 bohaterami jego szkic\u00f3w, obraz\u00f3w. Zatraca\u0142 si\u0119 w naturze, jak jego mistrz Paul C\u00e9zanne. Zafascynowany malarstwem holenderskim \u201epi\u0142owa\u0142 martwe natury\u201d, kt\u00f3re pozwala\u0142y mu \u0107wiczy\u0107 warsztat, \u0142\u0105czy\u0107 r\u0119k\u0119 z okiem w oczekiwaniu na ol\u015bnienie, wizj\u0119\u2026<\/p>\n\n\n\n

Tekst El\u017cbieta Skoczek<\/sup> <\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
\u00a9Succession J\u00f3zef Czapski<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
\u00a9Succession J\u00f3zef Czapski<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
\u00a9Succession J\u00f3zef Czapski<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
\u00a9Succession J\u00f3zef Czapski<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
\u00a9Succession J\u00f3zef Czapski<\/figcaption><\/figure>\n
\u00a9 Spadkobierca praw autorskich do prac J\u00f3zefa Czapskiego<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0160\u00edma, Orwell, Camus, Malraux, de Gaulle, Mauriac, Maritain, Misia Sert, Picasso, Nabokov, Lesier \u2026  \u2013 to tylko niekt\u00f3re  nazwiska zwi\u0105zane z osob\u0105 polskiego malarza, kt\u00f3ry ponad 50 lat swego \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 we Francji, 13 lat w niepodleg\u0142ej Polsce, a urodzi\u0142 si\u0119 w Pradze. Polski malarz, rysownik, pisarz, eseista, krytyk, \u017co\u0142nierz, ocalony z oboz\u00f3w sowieckich w… Pokra\u010dovat ve\u00a0\u010dten\u00ed J\u00f3zef Czapski: Urodzony w Pradze, malarz i pisarz<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":58,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-78","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/78","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=78"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/78\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":355,"href":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/78\/revisions\/355"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/58"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.czapski.cz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=78"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}